Voorwoord van mevrouw J. P. Ouwerling - v. Heeckeren v. Brandsenburg.
___________________________________________________________________

Het was mij niet alleen een groot genoegen, doch tevens een onverwachte eer gehoor te kunnen geven aan het verzoek van de heer Kools uit Deurne, om, ter inleiding van de heruitgave van 'Uit de Donkere Gewesten', enkele woorden te wijden aan de schrijver van dit boek.
H. N. Ouwerling, onderwijzer, historicus, journalist, oudheidkundige en emancipator van het Peelland rond de eeuwwisseling, staat nog steeds in de belangstelling, en het is dan ook mijn oprechte wens dat de herdruk van dit werk de kennis en de interesse voor het leven en de werken van H. N. Ouwerling zal doen toenemen.
Als echtgenote van zijn jongste broer vertoefde ik in mijn jong jaren vaak op huize 'De Romein', waarvan de onmiskenbaar grote schrijver Anton Coolen eens heeft gezegd dat het in de werkkamer van H. N. Ouwerling, waarvan de wanden bedekt waren met vele boeken die statig in de rekken en kasten waren geplaatst, naar Coscience, Snieders en Streuvels rook, een lucht die hij gretig inademde.
Het was in ditzelfde plechtige  herenhuis dat hij mij dikwijls op boeiende wijze verhaalde over de schoonheid en het karakter van Brabant en over de bewoners van de Peel. Een streek die hij overigens kende als geen ander.
H. N. Ouwerling was een groot natuurliefhebber, hetgeen bleek uit zijn fraaie vertellingen over de eeuwige schoonheid van de natuur, welk een vurig betoog hij dan schilderde met een grondige kennis van plant en dier. Natuurlijk heb ik vele van zijn boeken en geschriften gelezen, hetgeen veel van een ontdekkingsreis weg had, maar bovendien kon ik mijzelf beter verplaatsen in het toenmalige hevige verlangen van de 'voortrekker van nieuwe wegen' om zich te verdiepen in de levensstandaard van de autochtone bevolking en om het hart van de schitterende, doch door wanbegrip en onwetendheid geteisterde Peelstreek te horen kloppen. Alhoewel vele malen uitgekreten voor socialist was het bij hem H. N. Ouwerling juist de diepe christelijke overtuiging die hem aanspoorde tot verzet tegen diegenen die de maatschappelijke nood van de Peelbewoners teweeg brachten en in stand hielden.
Zijn weg was eenvoudig, doch een die door wilskracht en vastberadenheid werd gekenmerkt. Geen partijprogramma begeleidde zijn strijd, die gevoerd werd tegen onrecht, onvrijheid en onderdrukking, en die er uiteindelijk op was gericht de Peelbewoners van een slaafse tragiek te bevrijden. Hij onderwees met een waar woord en een scherp schrift en verkreeg zo medestanders.
Enerzijds vocht hij tegen onwetendheid van de bevolking, anderzijds bestreed hij het machtsmisbruik dat werd uitgeoefend door lieden die belang hadden bij de heersende onderontwikkeling en de daarop volgende machteloosheid van de bevolking.
Hij viel de oorzaken aan zonder aanziens des persoons, en vooral toen de heer Sassen, met wie hij nauwe vriendschapsbanden onderhield, hem de mogelijkheid gaf d.m.v. zijn benoeming als hoofdredacteur van de 'De Zuidwillemsvaart' licht te doen schijnen op de sociale wantoestanden.
De kracht van de journalistiek heeft hem nog meer aangemoedigd niet te versagen en te blijven volharden in zijn strijd tegen het pauperisme. Niet omringd door een gezinsleven was hij daadkrachtig genoeg om zich op maatschappelijk gebied uitdruk- kelijk te doen gelden. Hij zag twee kanalen om het Peelvolk uit hun sombere toestand te verheffen, nl. de bevordering van het verkeer en de bevordering van het onderwijs.

Als geschiedschrijver blijft zijn naam onverbrekelijk verbonden met de geschiedenis van Deurne, en uit dit exemplaire boek blijkt weer dat deze leermeester precies wist hoe een streekgeschiedenis beschreven diende te worden.
Ik hoop van harte dat de lezer geenszins onverschillig zal staan tegenover de heruitgave 'Uit de Donkere Gewesten', en dat men de schrijver dezes, H. N. Ouwerling, zal blijven zien als een oprecht voorvechter en baanbreker van betere tijden voor de mensen in de Peelstreek.
Hierbij wil ik de heer Kools nog veel succes toewensen met het opnieuw verschijnen van dit boek.

Mevr. J. P. Ouwerling - v. Heeckeren v. Brandsenburg,

Berkel Enschot, 1976.